Hicrî Takvim Nasıl İşler? Bayram Tarihleri Neden Kayar?

Hicrî takvimde her ay, yeni ayın (hilal) görünmesiyle başlar ve 29 veya 30 gün sürer. On iki ay toplamda yaklaşık 354 gün eder. Miladî takvim ise Güneş’in hareketine dayanır ve 365 gün (artık yılda 366) sürer.

Aradaki yaklaşık 11 günlük fark yüzünden, hicrî takvimdeki bir tarih miladî takvimde her yıl 10–11 gün daha erken gelir. Yaklaşık 33 yıl sonra aynı dönem yeniden aynı mevsime döner.

1. Muharrem
2. Safer
3. Rebiülevvel
4. Rebiülahir
5. Cemaziyelevvel
6. Cemaziyelahir
7. Recep
8. Şaban
9. Ramazan
10. Şevval
11. Zilkade
12. Zilhicce

Ramazan Bayramı Şevval’in 1. günü, Kurban Bayramı Zilhicce’nin 10. günüdür. Hicrî yılbaşı Muharrem’in 1. günüdür.

Türkiye’de dinî günlerin takvimini Diyanet İşleri Başkanlığı ilan eder. Henüz ilan edilmemiş yıllar için astronomik hesapla yapılan tahminler yaklaşık tarihtir ve ilanla bir gün değişebilir.

Geleneksel olarak hicrî ay, yeni ayın ince hilalinin görülmesiyle başlar. Bu yönteme göre ayın 29. akşamı hilal aranır; görülürse yeni ay başlar, görülmezse ay 30 güne tamamlanır. Bu nedenle bir hicrî ay 29 veya 30 gün sürer.

Modern dünyada birçok ülke ve kurum, hilalin görülme zamanını astronomik hesaplarla önceden belirler. Böylece bayram ve kandil tarihleri aylar öncesinden bilinir. Türkiye’de Diyanet İşleri Başkanlığı, takvimi bu hesaplara dayanarak hazırlar ve ilan eder.

Hicrî yıl yaklaşık 354 gün, miladî yıl 365 gündür. Bu nedenle bir hicrî tarih, bir sonraki yıl miladî takvimde yaklaşık 11 gün erken gelir. Örneğin Kurban Bayramı 2027’de 16 Mayıs’ta başlarken 2028’de 5 Mayıs’ta başlar.

Elle çevirme yerine Diyanet’in yayımladığı resmî takvimlere bakmak daha güvenlidir. Bu sitedeki tüm dinî gün sayaçları aynı kaynağa dayanır; henüz ilan edilmemiş yıllar için tahmini tarihler açıkça işaretlenir.

Hicrî yıl sayısı, hicret yılından itibaren geçen yıl sayısını gösterir ve miladî yıldan farklı hızda ilerler. Kabaca hesap için miladî yıldan 622 çıkarılır ve sonuç 1,03 ile çarpılır. Örneğin 2027 için (2027 − 622) × 1,03 ≈ 1447 yaklaşık bir değer verir. Kesin hicrî yıl, yılın hangi ayında olduğunuza göre bir değişir.

Bilgisayar ortamında hicrî tarihler genellikle Umm al-Qura takvimi gibi tablolarla hesaplanır. Türkiye’de resmî dinî günler ise Diyanet’in kendi takvim hesabına dayanır; bu yüzden bir iki günlük farklar görülebilir.

1. Bir önceki yılın bayram tarihini not edin.
2. 10 veya 11 gün çıkarın; bayram bir sonraki yıl yaklaşık o tarihte olur.
3. Sonucu Diyanet’in ilan ettiği takvimle karşılaştırın.
4. Bayramın hafta içine mi hafta sonuna mı denk geldiğine bakın ve tatil planınızı ona göre yapın.

Bu yöntem yalnızca kabaca tahmin içindir. Kesin tarih için sitemizdeki ilgili geri sayım sayfasına veya Diyanet’e bakın.

• Hicrî yılbaşı ile miladî yılbaşı farklı günlerdir ve birbirini tutmaz.
• Kandil geceleri hicrî günün akşamında başladığı için miladî takvimde bir gün öncesine yazılır.
• Ramazan’ın başlangıcı, hilal gözlemi ve hesap yöntemine göre ülkeler arasında bir gün farklı olabilir.